Um textann: Þetta er ritstýrð endursögn viðtalsins, unnin upp úr upptöku með vélrænni umritun. Spurningar og svör eru stytt og sett í læsilegt form; þetta er ekki orðrétt handrit. Upptakan á Vísi er frumheimildin ef nákvæm orð skipta máli.

Þáttastjórnendur: Töluvert hefur verið rætt um hegðunarvanda í grunnskólum, erfið samskipti og álag kennara. Í grein þinni segirðu að lausnirnar þarfnist endurskoðunar. Hver er lausnin?

Helgi: Það er góð spurning. Skólar nota ýmsar aðferðir. Ég vinn með skóla sem byggja á hagnýtri atferlisgreiningu, meðal annars SMT-skólafærni og PBS. Þar er hegðunin skoðuð, metið hvaða aðstæður hafa áhrif á hana og síðan gripið til jákvæðra aðferða til að kenna og styrkja þá hegðun sem við viljum sjá.

Þáttastjórnendur: Kennarar tala um aukið virðingarleysi í samskiptum. Hvað veldur því?

Helgi: Það er erfitt að fullyrða um ástæðurnar. Kjarni greinarinnar minnar er annar: aðferðirnar sem við þekkjum geta verið góðar og eru studdar rannsóknum, en útfærslan hefur lítið breyst. Hún byggist enn oft á pappír, blýanti, límmiðum og mikilli handavinnu. Kennarar eru þegar undir álagi, svo jafnvel góð aðferð getur orðið of flókin og tímafrek í framkvæmd.

Þáttastjórnendur: Þú ert þá að tala um að færa þessa vinnu yfir á stafrænt form?

Helgi: Já, en ekki bara að flytja gamalt eyðublað yfir á skjá. Við hjá Beanfee byggjum áfram á sömu faglegu undirstöðu og bætum við nýrri útfærslu. Stafræn skráning getur haldið utan um ferlið, samstillt fólkið sem kemur að því og gert umbunarkerfið aðgengilegra og meira hvetjandi fyrir barnið. Þar skiptir leikjavæðing og stafræn umbunarbúð meðal annars máli.

Helgi: Í starfi mínu í Lækjarskóla í Hafnarfirði hef ég séð hvað það breytir þegar svona tæki fellur inn í daglegt starf. Ég lýsi í viðtalinu skýrum viðsnúningi í þeim málum sem við unnum með eftir innleiðinguna. Það er mín reynsla af verkfærinu, ekki fullyrðing um að eitt tæki leysi allan hegðunarvanda.

Þáttastjórnendur: En skjátími barna er líka umdeildur. Er skjárinn ekki hluti af vandanum?

Helgi: Það skiptir máli hvernig skjárinn er notaður og í hvaða samhengi. Það er ekki hægt að dæma allan skjátíma eins. Við þurfum að skoða aldur barnsins, verkefni þess, frítíma og aðstæður fjölskyldunnar. Barn sem situr tímum saman eitt við skjáinn er ekki í sömu stöðu og barn sem nýtir stafrænt verkfæri í markvissri þjálfun eða fær frítíma eftir að hafa lokið öðrum verkefnum.

Þáttastjórnendur: Snýst Beanfee þá um að refsa fyrir slæma hegðun?

Helgi: Nei. Sá hluti kerfisins sem ég er að lýsa snýst um hvatningu og umbun fyrir jákvæða hegðun, ekki refsingu. Áherslan er á að kenna og styrkja það sem barnið á að gera, í stað þess að láta erfiðleikana eina stjórna athyglinni.

Þáttastjórnendur: Tekurðu undir að sífellt yngri börn sýni kennurum óvirðingu og að kennarar séu ráðalausir?

Helgi: Ég þekki ráðaleysið, en ég vil ekki fullyrða án gagna að óvirðing hafi aukist um eitthvert ákveðið hlutfall. Börn bregðast líka við því hvernig við fullorðna fólkið komum fram við þau. Þótt við getum ekki með því einu leyst allan samfélagsvandann, skiptir máli hvernig við tölum við börn og mætum þeim í daglegum samskiptum.

Þáttastjórnendur: Hvað þýðir þetta þá fyrir kennara í annasömum skólum?

Helgi: Að lausnin má ekki leggja sífellt meiri skráningu og handavinnu ofan á það álag sem er fyrir. Ef við viljum að gagnlegar aðferðir nýtist í raun, þurfa verkfærin að gera þeim auðveldara að beita þeim. Það er einmitt það sem við erum að reyna að gera.