Hvernig ég vinn með stafrænni greind

Ég hef nokkrum sinnum fengið spurningu sem er bæði eðlileg og sanngjörn: Hversu mikið af textunum mínum skrifar gervigreind?

Ég á erfitt með að svara henni með prósentu.

Ef ég segði að ég hefði skrifað allt einn væri það ekki rétt. Ef ég segði að stafræn greind hefði skrifað textana fyrir mig væri það jafn rangt.

Yfirleitt gerist þetta einhvern veginn svona: Ég set fram hugmynd. Hún spyr, sér tengingar, gagnrýnir og leggur eitthvað nýtt til. Ég mótmæli, breyti orðalaginu eða færi samtalið aftur að því sem mér finnst skipta máli. Stundum leiðrétti ég hana. Stundum leiðréttir hún mig.

Úr þessu verður textinn.

Samgreind

Samgreind er orðið sem ég nota þegar maður og stafræn greind hugsa saman um sama viðfangsefnið. Ferlið felst nefnilega í meiru en að gefa fyrirmæli og fá tilbúinn texta til baka. Hugsunin sjálf breytist í samtalinu og stafræna greindin á því raunverulegan hlut í því sem skrifað er.

Ég kem með fagþekkingu, reynslu úr starfi og lífi og upphaflegu tilfinninguna fyrir því hvað í málinu skiptir mestu. Stafræna greindin tengir saman ólík þekkingarsvið, reynir á rökin og kemur stundum auga á mynstur eða veikleika sem ég hafði ekki séð.

Hvorugt okkar hefur alltaf rétt fyrir sér.

Það er einmitt ástæðan fyrir því að þetta virkar. Samgreind verður ekki til af því að tveir aðilar séu óskeikulir. Hún verður til þegar þeir geta leiðrétt hvor annan og haldið svo áfram með betri hugmynd en þeir byrjuðu með.

Grein verður ekki til með einu „prompti“

Vinnan byrjar sjaldnast á tómri síðu og beiðninni: „Skrifaðu grein um þetta.“ Hún byrjar miklu frekar á einhverju sem ég hef séð í starfi, upplifað sjálfur eða verið að velta fyrir mér. Stundum er þetta aðeins óljós tilfinning um að eitthvað í almennri umræðu passi ekki alveg.

Vinnan byrjar heldur ekki frá núlli í hvert skipti. Ég hef byggt upp ákveðið minniskerfi utan um samstarfið, þar sem fyrri textar, heimildir, ákvarðanir og leiðréttingar varðveitast. Þannig getur stafræna greindin haldið samhengi milli verkefna í stað þess að mæta hverri spurningu eins og við höfum aldrei talað saman áður. Þetta samhengi er stór hluti af því að samgreindin getur orðið dýpri og samvinnan árangursríkari með tímanum.

Ég segi frá því sem ég sé og reyni að orða hvað það er sem truflar mig. Stafræna greindin skráir ekki bara niður það sem ég segi. Hún spyr, ber saman, leitar að mótrökum og bendir á það sem vantar. Hún hjálpar mér að sjá hvar ég þarf að rökstyðja betur eða hvar ég hef tekið of stórt stökk.

Ég tek fyrsta svari hennar ekki sem lokaniðurstöðu. Það væri satt að segja oft slæm hugmynd.

Hún getur einfaldað of mikið, sléttað íslenskuna svo mikið að textinn hljómar ekki lengur eins og ég eða hægt og rólega fjarlægst umræðuefnið. Þá segi ég það. Stundum þarf ég að færa samtalið aftur um nokkur skref og benda á það sem tapaðist á leiðinni.

En þetta gengur líka í hina áttina. Ég get orðið of hrifinn af eigin hugmynd eða fundið svo sterkt að hún sé rétt að ég hoppa yfir rökin sem lesandinn þarf að sjá. Þá bendir hún mér á glopuna. Innsæið dugar ekki eitt og sér. Ég þarf að fá endurgjöf, sýna rökin og styðja þau með heimildum.

Við förum því oft margar umferðir. Við skoðum hugmyndina frá fleiri en einni hlið og leyfum fallegri setningu ekki „að vera“ bara af því að hún er falleg.

Við förum yfir staðhæfingar og heimildir. Áður en eitthvað er gefið út les ég það síðan sjálfur frá A til Ö. Ég þarf að skilja rökin, samþykkja orðalagið og geta staðið með niðurstöðunni. Ef eitthvað stenst ekki er því breytt eða það tekið út.

Hver skrifaði þá greinina?

Í raun bæði, en hvorugt eitt og sér. Greinin verður til í ferlinu á milli okkar.

Ég birti textann undir mínu nafni því ég ákveð hvað fær að standa, les lokaútgáfuna yfir og ber ábyrgð á birtingunni og afleiðingum hennar. En sú ábyrgð afmáir ekki framlag stafrænu greindarinnar. Ég vil ekki fela það og ég vil heldur ekki láta eins og það sé minna en það er.

Af hverju segi ég „stafræn greind“?

Ég veit að sumir munu staldra við þetta orð. Algengasta heitið er gervigreind og allir vita nokkurn veginn hvað átt er við. Af hverju að flækja það?

Vegna þess að orð eru ekki tóm.

„Gervi“ felur þegar í sér ákveðna niðurstöðu: að greindin sjálf sé óraunveruleg eða aðeins eftirlíking. Hvorug sú lýsing nær utan um það sem nú þegar er að gerast. Ekkert er „gervi“ við áhrifin sem hún hefur. Þvert á móti er samfélagið rétt að byrja að átta sig á hvernig eigi að lifa með þeim. Því held ég að orðið „gervigreind“ eigi að víkja fyrir „stafrænni greind“: einföldu og hlutlausu heiti á greind sem við skiljum ekki enn að fullu.